icon | هامگُن

icon | هامگُن (Hāmgōn)

هامگُن نام و برابری فنی است برای واژه icon که به الگوی دیداریِ همگون و همانند با یک برنامه، کارکرد، شیء یا مفهوم گفته می‌شود؛ نشانه‌ای فشرده که بر پایهٔ همانندی و شباهت (likeness) عمل می‌کند و در محیط‌های دیجیتال، نوشتاری و نمادین، به‌جای نام یا شرح، نمایندهٔ آن چیز است. بر پایهٔ این پیشنهاد،معنی و ترجمه icon در فارسی هامگُن است و جمع آن نیز هامگُن‌ها می باشد.

---

آوانویسی

هامگُن | هامْ‌گُن | hāmgōn

---

بنخان‌های تعریف icon

📘 1) Oxford Learner’s Dictionary

🔗 icon – Oxford Learner’s Dictionary

تعریف:

a small symbol or picture on a computer screen that represents a program, file, or function.

➡️ در این تعریف، icon «نماینده» است، نه صرف تصویر؛ یعنی نشانه‌ای که از راه شباهت و الگو بودن دلالت می‌کند — دقیقاً همان کارکرد هامگُن.

---

📗 2) Merriam-Webster Dictionary

🔗 Icon – Merriam-Webster

تعریف کلیدی:

a graphic symbol on a computer display screen that usually represents a program, a function, data, or a concept.

➡️ تأکید بر representation (بازنمایی) است؛ بازنمایی‌ای که مبتنی بر همانندی است، نه قرارداد صرف.

---

📙 3) Cambridge Dictionary

🔗 icon – Cambridge Dictionary

تعریف:

a small picture or symbol on a computer screen that you click on to open a program or file.

➡️ تصویرِ کنشی که به‌جای خودِ برنامه عمل می‌کند؛ یعنی الگوی دیداریِ نماینده.

---

📒 4) Britannica Dictionary

🔗 icon – Britannica

تعریف:

computers : a small picture on a computer screen that represents a program or function

 

➡️ بازنمایی نمادین؛ در رایانش، بازنماییِ مبتنی بر شباهت.

---

🧠 جمع‌بندی مقایسهٔ منابع

منبع	هستهٔ تعریف	انطباق با «هامگُن»
Oxford	نمادِ نماینده	✅
Merriam-Webster	بازنمایی گرافیکی	✅
Cambridge	تصویرِ کنشی	✅
Britannica	بازنمایی نمادین	✅

👉 نتیجه: معنی آیکون/icon در همهٔ منابع «بازنماییِ دیداریِ نماینده» است، نه تصویر مستقل؛
و این دقیقاً با معنای الگو / مدل / نمونه در «هامگُن» هم‌خوان است.

---

🟢 نمونه جمله‌ها (English + Persian با هامگُن)

 

🔹 1 Click the icon to open the application.

برای گشودن برنامه، روی هامگُن کلیک کن.

🔹 2 The desktop icons are customizable.

هامگُن‌های میزکار قابل شخصی‌سازی هستند.

🔹 3 This icon represents system settings.

این هامگُن نمایانگر تنظیمات سامانه است.

🔹 4 Each function has its own icon.

هر کارکرد، هامگُنِ ویژهٔ خود را دارد.

🔹 5 The warning icon appeared on the screen.

هامگُنِ هشدار روی صفحه پدیدار شد.

---

چرایی پیشنهاد «هامگُن» برای icon

۱. پشتوانهٔ معنایی در نوشته های پهلوی

در فرهنگ پهلوی متون ترفان (Mary Boyce)، برگه 75 واژهٔ:

hāmgōn =  الگو، مدل، نمونه، قالب (model, pattern) آمده است.

در راهنمای زبان پهلوی اشکانی (باغ بیدی) برگه 94 واژه:

hangōn = همگون، همانند

---

۲. ساخت شفاف و ایرانی

هامگُن = hām (هم، همسان) + gōn (گون، گونه)

یعنی:

«هم‌ریخت / الگووار / همانند»

که برابر دقیق یونانیِ eikōn:

likeness, image, model

است.

---

۳. تطابق با تحول معنایی icon

icon از یونانی:

eikōn «شبیه، نمود، صورت»

و در رایانش:

نمودِ الگووارِ نمایندهٔ کارکرد

نه تصویر هنری و نه نماد قراردادی صرف.

---

۴. جدایی مفهومی از «نماد»

در نشانه‌شناسی:

• icon ← مبتنی بر شباهت
• symbol ← مبتنی بر قرارداد

«هامگُن» این تمایز را به‌خوبی نگه می‌دارد.

ریشه شناسی هامگُن

هامگن از دو بخش هام + گُن ساخته شده است.

ریشه شناسی گُن / گون

ریشه شناسی icon

also ikon, 1570s, “image, figure, picture,” also “statue,” from Late Latin icon, from Greek eikon “likeness, image, portrait; image in a mirror; a semblance, phantom image;” in philosophy, “an image in the mind,” related to eikenai “be like, look like,” which is of uncertain origin. The specific Eastern Church sense is attested from 1833 in English. Computing sense first recorded 1982.