uninstall | آواستان | آواستاندن
آواستاندن (Āvāstāndan) پیشنهادی برای ترجمه و معنی uninstall
آواستاندن (Āvāstāndan) کارواژی/فعلی است برابر uninstall که به فرآیند برداشتن، برکندن، پاک کردن یا حذف یک نرمافزار، سختافزار یا سامانه از جایگاهِ کارکردیِ خود اشاره دارد؛ بهگونهای که آن ابزار یا سامانه دیگر آمادهٔ کار یا فعال نباشد. بر پایهٔ این پیشنهاد، ترجمه و معنی uninstall به فارسی میشود آواستان و بر پایهٔ آن مصدر آواستاندن نیز خواهیم داشت.
این واژه بهطور ساختاری و معنایی وارونۀ مستقیمِ واستاندن/واستاندن است.
آوانویسی آواستاندن
آواستاندن | آواسْتانْدَن | āvāstāndan
-
بن مضارع: آواستان – āvāstān
-
بن ماضی: آواستاند – āvāstānd
بنخانهای تعریف Uninstall
📘 1) Oxford Learner’s Dictionary
🔗 لینک تعریف: uninstall – Oxford Learner’s Dictionary
تعریف:
uninstall = to remove software from a computer.
(oxfordlearnersdictionaries.com)
➡️ در این تعریف، uninstall بهروشنی به معنای «برداشتن و حذف نرمافزار از جایگاهِ استقراریافتهٔ آن» است؛ یعنی وارونهٔ install.
📗 2) Merriam-Webster Dictionary
🔗 لینک تعریف: Uninstall – Merriam-Webster
تعریف:
uninstall = to remove (software) from a computer system.
(merriam-webster.com)
➡️ Merriam-Webster uninstall را «برداشتن از سامانه» تعریف میکند، نه صرف حذف فایل؛ دقیقاً همارز با آواستاندن = از حالتِ واستانده بیرون آوردن.
📙 3) Cambridge Dictionary
🔗 لینک تعریف: uninstall – Cambridge Dictionary
تعریف:
uninstall = to remove a computer program from a computer.
(dictionary.cambridge.org)
➡️ این تعریف نیز uninstall را کنشی معکوسِ install میداند: برداشتن برنامه از جایگاه آمادهبهکار.
📒 4) Britannica Dictionary
🔗 لینک تعریف: uninstall – Britannica Dictionary
تعریف:
uninstall = to remove software that has been installed on a computer.
(Encyclopedia Britannica)
➡️ در Britannica نیز uninstall صراحتاً «برداشتنِ چیزی که پیشتر install شده» است.
📕 5) Dictionary.com
🔗 لینک تعریف: uninstall – Dictionary.com
تعریف:
uninstall = to remove (installed software) from a computer or system.
(dictionary.com)
➡️ این تعریف نیز uninstall را کنشِ خارجسازی از وضعیت نصبشده میداند.
🧠 جمعبندی مقایسه منابع
| منبع | محور تعریف اصلی | آیا وارونۀ مستقیم install است؟ |
|---|---|---|
| Oxford Learner’s | حذف نرمافزار از سیستم | ✅ بله |
| Merriam-Webster | برداشتن از سامانه | ✅ بله |
| Cambridge | حذف برنامهٔ نصبشده | ✅ بله |
| Britannica | برداشتنِ installشده | ✅ بله |
| Dictionary.com | خارجسازی از وضعیت نصب | ✅ بله |
👉 نتیجه: تمام منابع معتبر، uninstall را کنشی میدانند که وضعیتِ install را وارونه میکند؛ دقیقاً همان نسبتی که میان واستاندن / آواستاندن برقرار است.
🟢 نمونه جملهها (انگلیسی + ترجمه با آواستاندن)
🔹 1 Please uninstall the app if you no longer need it.
خواهشمندیم اگر دیگر نیازی به برنامه ندارید، آن را آواستانید / آواستان کنید.
🔹 2 The software was uninstalled successfully.
نرمافزار با موفقیت آواستانده شد.
🔹 3 You need to uninstall the old version before installing the new one.
نیاز است پیش از واستاندن نسخهٔ نو، نسخهٔ کهنه را آواستانی.
🔹 4 The system automatically uninstalls unused programs.
سامانه برنامههای بدون کاربرد را خودکارانه آواستانَد.
🔹 5 Uninstallation is complete.
آواستانش به پایان رسید.
چرایی پیشنهاد «آواستاندن» برای uninstall
-
وارونگی ساختاری:
uninstall در انگلیسی = un- + install
آواستاندن در فارسی = آ- + واستاندن -
کارکرد پیشوند آ- در فارسی کهن:
آ- در کارواژهایی/افعالی چون:-
کندن / آکندن
-
پر کردن/ آکندن (در معنای کهنِ پرشدن)
نقش وارونهسازی یا بازگردانی فرایند را دارد.
-
-
شفافیت آموزشی و فنی:
واستاندن / آواستاندن
یک جفتِ قرینه، قابلفهم و قابلصرف میسازند.
ریشهشناسی واستاندن
واژه پیشنهادی آواستان، از دو بخش آ+واستان ساخته شده است. واستاندن از واژه سغدی wāstay که خود از ریشه انگاشته *awa-a-stāya می باشد برامده. ریخت ناتمام آن نیز wāst می باشد به معنی نهادن و to fix یا to put می باشد. پیشوند آ- نیز در اینجا نقش وارونه کننده کارواژ را بازی می کند که نمونه های آن را می توان در بردن/آوردن و کندن/آکندن دید.
برگرفته از مدخل شماره 9863 و 9864 فرهنگ سغدی قریب.
| رده زبانی | صورت واژه / ریشه | معنای دقیق مستند در منبع |
| آریانی | ∗steH− | to place, set; [intr.] stand |
| اوستایی | stā | to place, set; (intr.) stand |
| فارسی باستان | stā– | ‘to set, [med.] to stand |
| سغدی | ’wst(y)- ’wst’t ōstǝy- (wāstǝy-) ōstāt | (to) fix, (to) put |
| پهلوی پارتیگ (اشکانی) | wyst’ | to place, put |
| پهلوی پارسیگ | (+ *abi-) MMP ‘yst-, BMP yst-, ’(y)st- (YK‘YMWN-) / st-/ ‘to stay, stand, be’ (also aux.), MMP ‘ystyn-, BMP ’styn- (YK‘YMWN-) / stēn-/ (sec. caus.) ‘to place, put, set’, |
to set out, place |
| بلخی |
ωστα– |
to place, put, impose |
| ختنی | viśtä- (viśtī-) |
to place, establish |
| خوارزمی | ws(y)- | to put, place on(to) |
برگرفته از فرهنگ کارواژهای ایرانی چئونگ برگه 358، 359 و 360